ΣΩΜΑ ΥΓΙΕΣ ΣΕ ΝΟΥ ΥΓΙΗ

 

ΣΩΜΑ ΥΓΙΕΣ ΣΕ ΝΟΥ ΥΓΙΗ

     Στο βιβλίο Σώμα υγιές σε νου υγιή μετουσιώνεται η έννοια της συστημκής ψυχοθεραπείας και το τι αυτή συνεπάγεται στην καταλυτική της εφαρμογή στην ψυχολογία για τη σημερινή κοινωνία. Διενεργείται με άτομα και με ομάδες. Μια αξιοθαύμαστη προσπάθεια συντελείται για δεκαετίες τώρα από φορείς ιδιωτικούς και δημόσιους για εμπύρωση στην πράξη της συστημικής προσέγγισης. Μέσα από βιωματικά εργαστήρια, αφηγήσεις, εμπειρίες, καταθέσεις συναισθημάτων, αλληλεπιδράσεις, συνέδρια και άλλες δραστηριότητες, τα στελέχη αυτών των φορέων φέρνουν σημαντικές εξελίξεις στη συστημική διευρύνοντας τα πλαίσιά της ακόμα περισσότερο. Το σπουδαιότερο, όμως, είναι ότι κάνοντας πράξη μεταξύ τους όλα όσα εμπεριέχει η συστημική, συνεξελίσονται, μετέχουν, κοινωνούν και αναπαράγουν ένα ιδεώδες σύστημα, που όλοι έχουν μέσα τους, ενώ ταυτόχρονα σπέρνουν σπόρους για να εξαπλωθεί περεταίρω. Σε ατομικό επίπεδο η συστημική έχει ένα πολύ ανοιχτό πεδίο να καλύψει καθώς ο άνθρωπός είναι ένα πολυδιάστατο ον με δυο φύσεις, του πνεύματος και του σώματος. Καθώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους κατανοούμε ότι η κατάσταση του φυσικού σώματος αντικατοπτρίζει τα συναισθήματα, τις πεποιθήσεις και τη ζωή μας. Μπορούμε να πούμε ότι το σώμα μας είναι ο χάρτης συνειδητότητάς μας και οι ασθένειες που εκδηλώνονται αφορούν κάποια δυσλειτουργία στο πνευματικό-ψυχικό κομμάτι, μια θεώρηση που διετυπώθει χιλιάδες χρόνια πριν από τον Ιπποκράτη και τον Πυθαγόρα τον Σωκράτη και άλλους αρχαίους σοφούς (που πίστευαν ότι η ασθένεια ξεκινάει από την ψυχή) και το οποίο βλέπουμε σήμερα να αποδεικνύεται με τη συστημική ψυχοθεραπεία. Τα πεδία που ανοίγονται, λοιπόν, είναι τεράστια καθώς ολόκληρος ο τομέας της ιατρικής-πρόληψη αλλά και θεραπεία-(εκτός επειγόντων περιστατικών) μεταβαίνει στη συστημική ψυχοθεραπεία. Στη συστημική τίποτα δεν είναι μόνο του, όλα σχετίζονται με κάποιο τρόπό. Τό άτομο από μόνο του, όσο ικανό κι αν είναι, δεν είναι τίποτα χωρις αλληλεπιδρασεις, δεν μπορεί να μεγαλουργήσει. Μέσα στο σύστημα οι ικανότητες του, οι δεξιότητες του και τα ταλέντα του βρίσκουν προορισμούς που θα τις εξελίξουν ή μπορούν να εφαρμοστούν προς το καλό του συνόλου.Με τη βοήθεια του συστήματος, λοιπόν, βρίσκει ο άνθρωπος ξανά την κοινωνική του διάσταση μέσα στην οικογένεια, στον περίγυρό του, στο σύνολο της κοινωνίας. Επομένως, η θεωρία της ανέλιξης ενός συστήματος βασίζεται μεν στα αυτόνομα υποσυστήματά του, τα άτομα, χωρίς όμως να σημαίνει ότι αυτά τα αυτόνομα υποσυστήματα μπορούν να σταθούν μόνα τους. Αυτή η κατανόηση είναι που λείπει σήμερα από την κοινωνία μας που παραπαίει σε δυσλειτουργικές καταστάσεις.

    Επίσημος καλεσμένος της ημερίδας ήταν ο Helm Stierlin που σπούδασε αρχικά ιατρική, φιλοσοφία και τέλος εκπαιδεύτηκε στην ψυχανάλυση. Ο ίδιος θεωρεί ότι υπάρχει μεγάλο πεδίο έρευνας ανάμεσα στην ψυχοθεραπεία και τη δημοκρατία. Αναφέρεται με πάθος στην πρώτη Δημοκρατία του κόσμου, την αρχαία Αθήνα, ως ένα μοντέλο δημοκρατικής κουλτούρας μέσα στο οποίο κάποιος μπορεί να έχει προσωπική ανάπτυξη αλλά ταυτόχρονα να απολαμβάνει και να αναπαύεται στις θεραπευτικές επιδράσεις των αξιών της πόλης. Η πόλη είναι μια μορφή ανώτερης κοινωνικής συνύπαρξης και αποβλέπει στο ανώτερο από όλα τα αγαθά, την ευδαιμονία του πόλίτη.Η ευδαιμονία του κάθε ανθρώπου ξεχωριστά συναρτάται με την ευδαιμονία της πόλης. Σκοπός της δημιουργίας της πόλης δεν είναι απλώς η ικανοποίηση των βιοτικών αναγκών, αλλά ένας απώτερος στόχος το ¨ευ ζην¨δηλαδή η ηθική τελείωση, η ευεξία των πολιτών που επιτυγχάνεται με την αυτάρκεια. Η έννοια πολίτης που είναι μέρος της πόλης είναι αυτό που κάνει το πλήθος να αποτελεί ολότητα και όχι μια άμορφη μάζα. Η επιτυχία του συστήματος χαρακτηρίζεται από τον επίτυχή συνδιασμό και την αμοιβαία συμπληρωματικότητα των υποσυστημάτων του. Η κυκλικότητα στις αλληλεπιδράσεις που παράγονται στα υποσυστήματά του σε δημοκρατικά περιβάλλοντα είναι καταλυτικές και αφήνουν τα αποτυπώματά τους στην ιστορία μέσα από εξαιρετικά έργα και αξιόλογες μορφές. Η έννοια της συστημικής βρίσκει την εφαρμογή της μόνο σε τέτοια πολιτεύματα. Σε ατομικό επίπεδο, η έννοια της σχεσιακής εξατομίκευσης – η διαφοροποίησή μας δηλαδή σε κάθε στάδιο της ζωής μας – παίζει σημαντικότατο ρόλο στο χτίσιμο και την ανέλιξη του συστήματος. Η σημασία της αυτονομίας του ατόμου η οποία όμως συνδιάζεται με την επίγνωση της εξάρτησής του από τους άλλους καθώς και με την επίγνωση της ευθύνης του για το περιβάλλον σύστημα δημιουργεί υπεύθυνες, ελεύθερες προσωπικότητες. Η διεύρυνση στην ποικιλία των εμπειριών και των σχέσεων συμβάλλει στην εξέλιξη της σχεσιακής εξατομίκευσης. Η θεραπεία και η εκπαίδευση στην αυτονομία μπορεί να φανεί επίπονη στον θεραπευόμενο καθώς πρέπει να αλλάξει ή να αναθεωρήσει παλιά κλειστά πλαίσια και να δει διαφορετικά. Αν ο θεραπευόμενος ξεπεράσει τις αναστολές του και προχωρήσει σε υψηλότερα επίπεδα εσωτερικής συγκρότησης είναι πια έτοιμος να αυτοδεσμευτεί σε αποφάσεις ζωής οι οποίες πηγάζουν από έναν πιο ολοκληρωμένο και λειτουργικό εαυτό. Εδώ η εμπλοκή του συναισθήματος αλλά και του γνωστικού είναι απαραίτητη στην θεραπευτική διαδικασία. Η ικανότητα της ανοχής και ρύθμισης του συναισθήματος δημιουργεί τις απαρραίτητες συνθήκες για την εγκεφαλική μας ανάπτυξη σε όλη μας τη ζωή. Η αυξημένη σύνθεση συνεπάγεται και αυξημένη ικανότητα να βιώνουμε και να αντέχουμε σκέψεις και συναισθήματα που πριν ήταν ανασταλμένα, αποσυνδεδεμένα ή αμυνόμασταν εναντίον τους.

    Στις μέρες μας φτάνει τελικά να δικαιώνεται η συστημική ψυχοθεραπεία στον τομέα της υγείας όσον αφορά την επίδρασή της στο σώμα μας. Η αλματώδη ανάπτυξη της κλινικής ιατρικής, της τεχνολογίας και των νευροεπιστημών συναντούν το απαύγασμα της συστημικής, και τα δυο δίπολα ενώνονται σε μία έννοια, αυτή του ολοκληρωμένου ανθρώπου. Όλα λοιπόν δείχνουν πως η ψυχική κατάσταση που βιώνει ένα σώμα αποτυπώνει τα σημάδια της πάνω του. Είναι πλέον ολοφάνερο ότι το σώμα και οι αντιδράσεις του δεν είναι άσχετες από την ψυχολογική μας κατάσταση η οποία απορρέει από τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητά μας, τον εαυτό μας και τις αλληλεπιδράσεις στις οποίες μετέχουμε. Εδώ ακριβώς είναι που βρίσκει εφαρμογή ταυτόχρονα και η επιστήμη της επιγενετικής που έχει αποδείξει ότι η αντίληψή μας για το περιβάλλον ελέγχει τα γονίδιά μας. Δεν είμαστε θύματα των γονιδίων μας επειδή εμείς είμαστε αυτοί που μπορούμε να αλλάξουμε το περιβάλλον μας. Η επιγενετική είναι η επιστήμη της κατανόησης για το πως η ερμηνεία μας για τα γεγονότα της ζωής μας και του περιβάλλοντος επηρεάζει τα κύτταρα του σώματός μας. Το μυαλό ελέγχει τη βιολογία. Για να γίνει πιο κατανοητό, το μυαλό λειτουργεί ως εξής:Τα κύτταρα του σώματος απλώς ακολουθούν τις εντολές που δίνονται από τον εγκέφαλο. Το νευρικό σύστημα κάνει την ερμηνεία. Η δουλειά του μυαλού είναι να δημιουργεί συνοχή μεταξύ των πεποιθήσεων και της πραγματικότητάς μας. Μπορούμε εύκολα να το δούμε αυτό όταν βλέπουμε δύο ανθρώπους να απαντούν στο ίδιο ερέθισμα με διαφορετικές αντιδράσεις, μια θετική και μια αρνητική. Η φυσική έκφραση είναι το αποτέλεσμα του προγράμματος του μυαλού. Δηλαδή, αν έχουμε μια πεποίθηση τότε η λειτουργεία του μυαλού είναι να εκδηλώνει αυτή την πεποίθηση έτσι ώστε να γίνει πραγματικότητα. Το πρόγραμμα έρχεται πρώτο και η φυσική έκφραση δεύτερη. Οι νευροεπιστήμες μας λένε ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποτελείται από συνάψεις οι οποίες κωδικοποιούν το ποιοί είμαστε. Αυτές όμως σχηματίζονται ισχυροποιούνται και συντηρούνται από την αλληλεπίδραση των βιωμάτων. Ο εγκέφαλός μας είναι ένα ανοιχτό σύστημα και συνδέεται λειτουργικά με άλλα συστήματα, ειδικά με άλλους εγκεφάλους. Ενώ σκέφτεται, αλλάζει και διαμορφώνεται από το είδος της σκέψης του και των βιωμάτων του και μαζί με τον εγκέφαλο αλλάζει και η χημεία και η κατάσταση του σώματός μας. Το μυαλό μπορεί να μετασχηματίζεται, να αλλάζει ή να αναδιαρθρώνει τη δομή του, την ανατομία του και τη φυσιολογία του, διαδικασία που αποκαλείται νευροπλαστική. Η έννοια της πλαστικότητας του εγκεφάλου αναφέρεται σε δυο φαινόμενα: Το φαινόμενο της λειτουργικής αναδιωργάνωσης του εγκεφάλου και το φαινόμενο της νευρογέννεσης (παραγωγή νέων νευρώνων). Νευροπλαστικότητα είναι επίσης ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος επουλώνει της βλάβες του.Έτσι, η λειτουργεία στον εγκέφαλό μας δεν είναι μια στατική κατάσταση αλλά ένα παλλόμενο ζωντανό σύστημα που αλληλεπιδρά με όλους και με όλα δέχεται και στέλνει πληροφορίες προς όλες τις κατευθύνσεις. Νομπελίστας νευροεπιστήμων παρομοίασε τον εγκέφαλο με δάσος. Όποιο δέντρο, όποιο δίκτυο δηλαδή βρίσκει τροφή, γιγαντώνεται. Και η τροφή για τον εγκέφαλο είναι η πληροφορία. Όποια δίκτυα παίρνουν σήμα από το περιβάλλον αυτά ενισχύονται και γίνονται περισσότερα. Θα έπρεπε πραγματικά να αναλογιστούμε τη σοβαρή ευθύνη να διαχειριζόμαστε τις σκέψεις και τα βιώματά μας γιατί αυτά είναι τελικά που γεννούν και πυροδοτούν χημικές αντιδράσεις. Ό,τι αισθανόμαστε και ό,τι συλλογιζόμαστε και ό,τι κάνουμε αφήνει ίχνη. Δεν είναι φοβερό να αναλογίζεται κανείς τις επιπτώσεις και των πιο μικρών συναισθημάτων και λογισμών μας; Όταν είμαστε παθητικοί θεατές του οποιουδήποτε πράγματος ο εγκέφαλος δε δημιουργεί καινούριες συνάψεις τόσο, όσο όταν απασχολούμαστε με δραστηριότητες. Όταν κάνουμε πράγματα τότε αλλοιώνεται ο εγκέφαλός μας και στη συνέχεια όλη η ψυχοσωματική μας οντότητα. Όσα και να γνωρίζουμε σε υψηλό διανοητικό επίπεδο αν δεν τ90Οα εφαρμόζουμε καμία αλλαγή δεν επέρχεται στη ζωή μας.

   Η συστημική ψυχοθεραπεία λοιπόν, είναι μάθηση και το πλαίσιό της είναι ένα περιβάλλον εμπλουτισμένο που προσπαθεί να προάγει τις γνωστικές, συναισθηματικές και συμπεριφορικές ικανότητες του ανθρώπου. Χρησιμοποιεί δύο πανίσχυρα εργαλεία προκειμένου να φέρει την ποθούμενη αλλαγή στο εσωτερικό μας μέσω της δημιουργίας ή επιδιώρθωσης της σύνθεσης νευρονικών δικτύων. Αυτά είναι η γλώσσα μέσα από την αφήγηση και τα βιωματικά εργαστήρια. Η γλώσσα αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα για τη νευρολογική και την ψυχολογική μας ανάπτυξη. Όταν διαβάζουμε ή όταν ακούμε το μυαλό μας είναι ενεργό. Όσο πιο ζωντανή είναι η γλώσσα τόσο πιο έντονα αντιδρούμε σ'αυτή. Μια ακριβής περιγραφή προκαλεί μια ισχυρή αντίδραση. Οι λέξεις είναι κάτι παραπάνω από ένα μέσο επικοινωνίας. Ο εγκέφαλός μας μετατρέπει τη γλώσσα σε γλώσσα του σώματος.

    Σήμερα είναι παγκοσμίως γνωστός ο Masaru Emoto Ιάπωνας γιατρός ολιστικής ιατρικής, με την ανακάλυψή του ότι το νερό είναι συνδεδεμένο με την ατομική και συλλογική συνείδηση του ανθρώπου. Εργάστηκε αποδεικνύοντας με τα πειράματα και τα best seller του, πως το νερό αντιλαμβάνεται κι ανταποκρίνεται στη θεραπευτική δύναμη των λέξεων, της μουσικής, των ήχων, της προσευχής, ακόμα και των εικόνων. Αναλογιζόμενοι πως το ανθρώπινο σώμα αποτελείται απο 70% νερό, μπορούμε να αντιληφθούμε τη σπουδαιότητα της θεωρίας του Masaru Emoto.Στο πρώτο του βιβλίο «Μηνύματα από το νερό», υποστηρίζει την άποψη πως το νερό δεν αντανακλά μόνο τη φυσική υλική λέξη γύρω από αυτό, αλλά και τη συνείδηση του όντος που το περιβάλλει. Στα πρώτα πειράματά του χρησιμοποίησε μπουκάλια με νερό, μέσα στα οποία έβαλε σημειώματα με λέξεις θετικά ή αρνητικά φορτισμένες, όπως πχ τη λέξη «ευχαριστώ» σε πολλές διαφορετικές γλώσσες. Παρατήρησε επίσης τους κρυστάλλους που δημιουργήθηκαν στο παγωμένο νερό όταν κάποιος ιερέας προσευχήθηκε με αγάπη και ευγνωμοσύνη. Σε κάθε θετικά φορτισμένη λέξη, οι κρύσταλλοι που δημιουργήθηκαν ήταν πανέμορφοι. Στη συνέχεια άρχισε να περιλαμβάνει διάφορες λέξεις αρνητικής χροιάς, όπως «μίσος», «ηλίθιε», «θάνατος» και οι κρύσταλλοι που προέκυψαν ήταν δύσμορφοι και αποκρουστικοί. Ποια η σημασία όμως των πειραμάτων αυτών για τον άνθρωπο; Αναλογιζόμενοι πως το 70% του σώματος ενός ενήλικα και το 90% ενός παιδικού σώματος αποτελείται από νερό, μπορούμε να καταλάβουμε πόση επιρροή ασκεί πάνω μας κάθε λέξη που ακούμε ή απευθύνεται σε μας. Πως διαμορφώνονται οι δικοί μας κρύσταλλοι νερού, πως επηρεάζουν τη γενικότερη υγεία και ψυχολογία μας, πόσο πληγωνόμαστε συναισθηματικά ή αντίθετα πόσο ήρεμοι κι ευτυχισμένοι νιώθουμε ! Η θεωρία του συνοψίζεται στο ότι η ανθρώπινη συνείδηση έχει επίδραση στη μοριακή δομή του νερού.
Ρώσοι γλωσσολόγοι, μοριακοί βιολόγοι και γενετιστές ενώθηκαν σε μια επιχείρηση να εξερευνήσουν το 90% του DNA που οι επιστήμονες ονομάζουν junk DNA (σκουπιδο ντι εν ει).Τα αποτελέσματά τους ήταν εντυπωσιακά!!!Σύμφωνα με αυτά τα ευρήματα, το DNA μας δεν είναι μόνο υπεύθυνο για την κατασκευή του σώματός μας, αλλά επίσης εξυπηρετεί την αποθήκη πληροφοριών και τις επικοινωνίες. Οι Ρώσοι γλωσσολόγοι ανακάλυψαν ότι ο γενετικός κώδικας – ειδικά το σκουπιδο DNA του 90% ακολουθεί τους ίδιους κανόνες όπως όλες οι ανθρώπινες γλώσσες και ειδικά της Ελληνικής γλώσσας!!!Έτσι λοιπόν συνέκριναν τους κανόνες του συντακτικού, της σημασιολογίας και τους βασικούς κανόνες της γραμματικής. Βρήκαν ότι τα αλκάλια του DNA μας ακολουθούν τη γραμματική και τους κανόνες, όπως στη γλώσσα μας. Έτσι οι γλώσσες δεν παρουσιάστηκαν τυχαία αλλά είναι ανάκλαση του κληρονομικού DNA. Καθώς η βασική δομή των αλκαλικών ζευγών DNA και της γλώσσας είναι της ίδιας δομής δεν απαιτείται αποκωδικοποίηση του DNA. Αρκεί κανείς να χρησιμοποιεί λέξεις και φράσεις της ανθρώπινης γλώσσας. Το ζωντανό DNA πάντα θα αντιδρά στις λέξεις. Αυτό εξηγεί και επιστημονικά πως η ύπνωση και οι θετικές δηλώσεις επέχουν τόσο δυνατό αποτέλεσμα πάνω στους ανρθώπους και τα σώματά τους. Είναι απόλυτα φυσιολογικό για το DNA μας να αντιδρά στη γλώσσα. Σοφοί άνθρωποι ξέρουν από χιλιάδες χρόνια ότι το σώμα μας είναι δυνατό να προγραμματιστεί με τη γλώσσα, τις λέξεις και τη σκέψη. Αυτό τώρα έχει αποδειχτεί επιστημονικά και εξηγηθεί.

    Όσον αφορά τα βιωματικά εργαστήρια, σκοπός τους είναι να ευαισθητοποιούν, να ζεσταίνουν σώμα και ψυχή, να απελευθερώνουν αρνητικά συναισθήματα, ενοχές και εγκλωβισμένες πεποιθήσεις σε κλειστά πλαίσια, να επιδιώκεται η αληθινή επικοινωνία και ο καθένας να συναντά ένα κομμάτι του εαυτού του που δεν θα το φοβηθεί. Η μετατροπή συναισθημάτων και σκέψεων σε λόγο, ιδιαίτερα γύρω από δυσάρεστες ή και τραυματικές εμπειρίες είναι προστατευτική για την σωματική μας υγεία. Βασικό συμπέρασμα από ερευνητικά δεδομένα είναι ότι εμποδίζοντας συνειδητά ή ασυνείδητα την έκφραση σκέψεων και συναισθημάτων υπονομεύουμε το ανοσοποιητικό μας σύστημα, την εύρυθμη λειτουργία της καρδιάς, τη βιοχημική ισορροπία του εγκεφάλου και το νευρικό μας σύστημα. Το σώμα μας κάνει μεγάλη προσπάθεια να πετύχει αυτή την αυτοσυγκράτηση. Τα εργαστήρια λοιπόν πρέπει να αποτελούν το “ασφαλές μέρος” εναπόθεσης του εαυτού. Αφετηριακή θέση για τέτοιες εργασίες έχει η έννοια της αυτοεκτίμησης σε περιβάλλον αλληλοσεβασμού. Ο θεραπευτής αποσκοπεί τόσο στο σύνδεσμο με όλους όσο και στη μύηση σ'εναν τρόπο αντίληψης όπου κάθε σκέψη, συναίσθημα, συμπεριφορά, αντί να καταχωρείται σε κατηγορίες “σωστού-λάθους” να προσεγγίζεται με σεβασμό αναγνωρίζοντας τη διαφορά του καθενός ως εμπλουτισμό όλων. Στα εργαστήρια, μέσα από τις αφηγήσεις σε πρώτο πρόσωπο τα άτομα έρχονται σε βαθιές συνειδητοποιήσεις για τον εαυτό, γίνονται παρατηρητές ενώ ταυτόχρονα μπορούν να αισθάνονται και να συμμετέχουν, έχουν την αίσθηση της ευθύνης για την πορεία της ζωής τους και αντιλαμβάνονται τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο σ'αυτή. Μαθαίνουμε ότι τα συναισθήματα δεν αντιπαρατίθενται στη λογική αλλά υποσημαίνουν την αξία που δίνουμε στα πράγματα, με τη λογική να αποτελεί τον τρόπο αξιοποίησής τους. Μια συνεκτική αφήγηση για παράδειγμα θα πρέπει να έχει ισορροπία μεταξύ λογικής-συναισθήματος, χρήση δεξιού-αριστερού ημισφαιρίου εγκεφάλου. Ευρήματα στον προμετωπιαίο λοβό οδηγούν στο συμπέρασμα ότι συναισθήματα και γνωστικά στοιχεία συνδέονται από κοινού με τον έλεγχο της σκέψης και της συμπεριφοράς. Η ψυχοθεραπεία μέσα από θετικές προσεγγίσεις επηρεάζει το σώμα μας με πολλούς θετικούς τρόπους. Σε βιωματικά εργαστήρια με ασθενείς παρατηρείται από τους ίδιους ότι η πορεία της ασθένειας μέσα από την αλλαγή τρόπου σκέψης συνδέει την ψυχική τους υγεία με την ασθένεια.

Συνοψίζοντας, παρατηρούμε ότι τελικά οι λέξεις και η γλώσσα αφορούν και άπτονται στον προγραμματισμό του μυαλού ενώ τα βιωματικά εργαστήρια ενεργοποιούν το σώμα κάνοντας την πράξη. Η κυκλική αυτή αλληλεπίδραση μπορεί να δημιουργήσει τον άνθρωπο που ο καθένας ονειρεύεται για τον εαυτό του να είναι.

Μπορούμε να πούμε ότι το βιβλίο ΣΩΜΑ ΥΓΙΕΣ ΣΕ ΝΟΥ ΥΓΙΗ αποτελεί όχι μονο έναν οδηγό υψηλών προδιαγραφών στη σύγχρονη συστημική ψυχοθεραπεία αλλά ταυτόχρονα ένα ανατρεπρικό ορμητήριο για μελλοντικές κατακτήσεις. Η συστημική είναι το μέλλον της ψυχοθεραπείας και η αρχή της αφύπνισης του ανθρώπου.

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΝΟΥΤΣΙΟΥ ΤΟΛΙΑ, ΕΡΕΥΝΗΤΡΙΑ, ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ, ΘΕΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ, ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ.